website De Tempel
Gorinchem
Homepage

Alle plaatsen in Zuid-Holland

  Gorinchem Het wapen van Gorinchem

Fortes Creantur Fortibus
Sterken brengen sterken voort

Geschiedenis
Duizend jaar Gorinchem in vogelvlucht
Over het ontstaan van de stad Gorinchem is weinig met zekerheid te zeggen. Waarschijnlijk is Gorinchem omstreeks het jaar 1000 ontstaan op wat hoger gelegen land nabij een monding van de Linge in de Merwede. De eerste bewoners van de nederzetting waren vissers en boeren.
De naam Gorinchem wordt voor het eerst genoemd in een document uit 1224 waarin Floris IV de tolvrijdom van de Gorcumers in het gehele graafschap Holland bevestigt. Op 11 november 1382 verleende Otto van Arkel Gorinchem stadsrechten.
In de Middeleeuwen werden de stad en haar inwoners regelmatig bedreigd. In de eerste plaats door het water, dat ook na de aanleg van dijken een gevaar bleef. Besmettelijke ziekten eisten regelmatig hun tol, terwijl het land van de Heren van Arkel een gewilde prooi voor de buurstaten Holland en Gelre was.
Het ontstaan van de vesting
Aan het eind van de 13e eeuw werd de nederzetting een vesting door het opwerpen van met palissaden versterkte wallen. Halverwege de 14e eeuw werden de wallen verder versterkt met stenen muren en torens. Al deze inspanningen konden niet voorkomen dat Gorinchem in 1417 definitief door Holland werd ingelijfd. Bij die gebeurtenis sneuvelde de laatste telg uit het geslacht Arkel. In de Revetsteeg herinnert een gevelsteen aan deze gebeurtenis.
De aansluiting bij Holland legde de Gorcumse handel geen windeieren. Gorinchem groeide uit tot de achtste stad van Holland. Aan het eind van de middeleeuwen werd Gorcums meest kenmerkende bouwwerk voltooid: de Grote Toren, in de volksmond bekend als de Sint Jans-toren. De aangrenzende kerk is duidelijk van later datum dan de toren. Tot 1844 stond op de plaats van de Grote Kerk een gotische kruiskerk.
Martelaren van Gorcum
De hervorming ging niet onopgemerkt aan Gorinchem voorbij. In 1566 werd de eerste protestantse kerkdienst gehouden. Zes jaar later, kort na het begin van de tachtigjarige oorlog, werd de stad veroverd door de Watergeuzen. Zij namen 19 priesters en broeders gevangen. Die werden overgebracht naar
Den Briel, waar zij werden opgehangen. De geestelijken gingen de geschiedenis in als de martelaren van Gorcum.
De stadsmuren uit de 14e eeuw waren tweehonderd jaar later zo verzwakt dat zij aan vervanging toe waren. Er kwam een nieuwe vestingwal met elf bastions, die nog bijna volledig intact is. Door de nieuwe omwalling, afgerond in 1609, werd de stad tweemaal zo groot. Van de vier stadspoorten in de vestingwal is alleen de Dalempoort nog over.
Teruggang en opbloei
Na de bloei in de Gouden Eeuw kwam in de 18e eeuw de teruggang. Het dieptepunt werd bereikt aan het einde van de Franse overheersing. De terugtrekkende Franse troepen verschansten zich in de vesting Gorinchem. Na een drie maanden durend beleg, waarbij de stad ten gevolge van beschietingen veel schade opliep, gaven zij zich over.
Na de economische recessie profiteerde Gorcum van de opkomst van de industrie. De bouw van stoomschepen leidde tot meer scheepvaartverkeer. Er werden kanalen gegraven en er kwam een spoorweg, waardoor de stad beter bereikbaar werd. Het aantal inwoners nam toe. De binnenstad raakte zo vol dat er buiten de wallen woningen moesten worden gebouwd.
Stadsuitbreiding in de 20e eeuw
De eerste uitbreiding vond begin 20e eeuw plaats in de Lingewijk en West. Na de Tweede Wereldoorlog werden in hoog tempo woningen gebouwd in het noordwestelijke deel van de gemeente. In de jaren zeventig werd die uitbreiding voltooid, waarna de stad in oostelijke richting verder groeide. In de jaren zeventig ontstond eerst de wijk Wijdschild. In 1985 begon de ontwikkeling van het stadsdeel Laag Dalem. De stad Gorinchem groeide ook door de toevoeging van de kern Dalem als gevolg van de gemeentelijke herindeling. Dit kreeg in 1986 zijn beslag.
Gedurende nieuwe bouwactiviteiten blijkt de Gorcumse bodem regelmatig diverse schatten uit de oudheid te herbergen. Kijkt u eens op de site van de werkgroep Archeologie wat ze zoal hebben opgegraven: ARCHEOLOGIE in de gemeente Gorinchem.
Bron: De gemeente Gorinchem.

De geschiedenis van molen De Hoop
Voor de bouw van de huidige molen in 1764 stond op dit stadsbolwerk een standerdmolen die uit 1634 dateerde. Toen de beide laatste korenmolens van de stad de Nooit Volmaakt en de hier beschreven De Hoop in een minder goede staat van onderhoud geraakten, kwam in 1941 onder de burgerij een actie van de grond om de toekomst van de molens zeker te stellen. In een vlugschrift van de hand van Gorkumís eerste burger lezen we: ĎThans dreigt er ernstig gevaar voor de twee laatste molens, die nog van Gorcumís roemrijk verleden getuigen. Voor hun behoud dient de geheele burgerij pal te staan. Nu nog bestaat er een kans, dat zij voor lange jaren bewaard kunnen blijven, wanneer zij eensdeels behoorlijk worden hersteld, anderdeels van het z.g. stroomlijnsysteem worden voorzien. Alleen met toepassing van laatstgenoemde methode immers zal er sprake kunnen zijn van een nuttig krachtwerktuig, dat den eigenaar een redelijk stuk brood verschaffen kaní. Na hun herstel werden beide molens op 19 december 1943 met enig feestelijk vertoon opnieuw in bedrijf gesteld. Ten gevolge van een bombardement in de directe omgeving van de molen op 4 november 1944, zijn scheuren ontstaan in het voegwerk van de romp. Als uitvloeisel ging de stenen romp water doorlaten en werden vloeren en balklagen door schimmels aangetast. Omdat de eigenaar niet overging tot het noodzakelijke herstel, trad het gemeentebestuur met hem in onderhandeling om de molen over te nemen. In 1951 besloot de gemeenteraad uiteindelijk de molen voor É 10.000, -- te kopen. Tevens werd besloten een bedrag van É 5.000, -- beschikbaar te stellen voor het noodzakelijke herstel. Twee jaar tevoren, in 1949, was molenaar Van Beveren afgestapt van het gebruik van wind als krachtbron voor zijn bedrijf. Hij liet een elektrische installatie aanbrengen waarmee hij nog enkele jaren zijn molenaarsbedrijf bleef uitoefenen. Van 1952 tot 1965 was de molen uitgerust met het wieksysteem Van Bussel, dat in laatstgenoemd jaar werd vervangen door het zogenaamde Oud-Hollandse systeem. In 1982, werd het gehele wiekenkruis vernieuwd.
Bron: Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden, SIMAV De Hoop Gorinchem

Molen De Hoop Molen De Hoop
Gelinkt van: www.georgefoto.nl.

Bezienswaardigheid

Stellingmolen Nooit Volmaakt Nooit Volmaakt
Gelinkt van: www.molendatabase.nl.

Deze molen is gebouwd in 1718 nadat zijn voorganger (een standaardmolen) in 1717 door storm was verwoest.
De molen is toen in steen op een kat (een soort heuvel op het bastion dat fungeerde om het geschut op te zetten) gebouwd.
Het was de eerste stenen molen van Gorinchem.
De molen is gebouwd als grondzeiler, maar al in 1764 4 meter verhoogd en omgebouwd tot stellingmolen.
De molen brandde in 1889 geheel uit en alleen een kale romp bleef over. Molenaar / eigenaar de Visscher liet de molen herstellen met vele onderdelen van de oliemolen "Nooit Volmaakt" die op Bastion VII voor afbraak te koop stond.
Bron: Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden, SIMAV Nooit Volmaakt

Complementair

veerdienst
Gelinkt van: www.veerdienstgorinchem.nl.

  • Rondwandeling door Gorinchem

  • De wijk Wijdschild

  • Nieuws in Gorcum.

  • Informatie over de gemeente Gorinchem op de site Gemeentebesturen van de Staatscourant Online
  •  
       

     

    Vorige plaats      Overzicht plaatsen      Volgende plaats
     

    advertenties